جشنواره فيلم فجر روز چهارم را هم پشت سر گذا شت

 

 

جشنواره فيلم فجر روز چهارم را هم پشت سر گذا شت. هنوز از اتفاق هر ساله خبري نيست که نيست. هنر روز نگاهي دارد به فيلمي درباره عباس کيارستمي که او هم مانند اغلب فيلمسازان بزرگ ايران امسال غايب است و يادداشتي ديگر درباره فيلم به نام پدر.

عباس کيارستمي و هنر زيستن

در سال هاى پيش هر وقت جشنواره فيلم فجر قصد برگزارى مراسمى در تجليل از يك هنرمند بين المللى را داشت، عباس كيارستمى را به تالار وحدت فرا مى خواندند. اين كار هم پيام داخلى داشت و هم پيام خارجى- پيام داخلى آن اين بود كه مسئولان سينماى ايران مى دانند كه شأن كيارستمى چقدر است كه براى جايزه دادن به تئوآنجلوپولوس و داريوش خنجى او را به عنوان نماينده سينماى ايران روى صحنه بردند تا او جايزه را به دست هنرمند فيلمساز بين المللى بدهد. از آن طرف به آن هنرمند خارجى هم اين پيام داده مى شد كه در ايران مهمان نوازى براى او به شكل كاملى انجام شده و او جايزه اش را از دست معتبرترين فيلمساز ايرانى در جهان مى گيرد. امسال كه به نظر نمى رسد قرار باشد مهمان خارجى بلندپايه اى جايزه اش را از دست عباس كيارستمى بگيرد، جشنواره جلوه ديگرى از حضور او را به نمايش مى گذارد. فهرست فيلم هايى كه به وضوح تحت تاثير نگاه و روش فيلمسازى كيارستمى هستند، روبه روى ما است. ديالوگ نويسى و ايجاد موقعيت هاى ويژه نمايشى كه به شكل كاملاً روشنى بيانگر تاثير فراگير او بر سينماى جوان ايران است. بدون شك گسترش سينماى ديجيتال در ايران مديون همت ويژه كيارستمى به اين نوع سينما است كه نمونه هاى آن در همين جشنواره قابل توجه اند.

اما حضور بدون فيلم كيارستمى در جشنواره به تاثير او منتهى نمى شود، نمايش فيلم مستند عباس كيارستمى: هنر زيستن ساخته پت كالنيز و فرگوس ديلى در بخش نمايش هاى ويژه جلوه ديگرى از حضور كيارستمى در جشنواره فجر است.

در اين فيلم علاوه بر كيارستمى منتقدانى چون آلن برگادا، گادفرى چشاير، ميشل سيمان، آدرين مارتين و جاناتان رزنبام در آن سخن مى گويند. مارين كارميتز تهيه كننده معروف فرانسوى و جمشيد اكبرى و محمد اطبايى ديگر كسانى هستند كه در اين فيلم درباره هنر كيارستمى حرف مى زنند. فيلم حاوى دو گفت وگوى تحليلى با كيارستمى در سال ۲۰۰۱ است كه يكى در جزاير آرال در هنگام عكاسى با كيارستمى انجام شده و ديگرى در هنگام برپايى جشنواره كن سال ۲۰۰۱. در اين فيلم علاوه بر آثار سينمايى عكس ها، تابلو هاى نقاشى و شعر كيارستمى مورد توجه قرار گرفته است.

فيلم به شكلى گزارشى سعى مى كند كه وجه تمايز اين فيلمساز را از ديگر فيلمسازان مدرن توضيح دهد. روايتى در مطلبى اين مستند را "مقدمه اى عالى و پژوهشى مسحور كننده" توصيف كرده بود. نمايش اين فيلم شايد اولين موردى باشد كه جشنواره فيلم فجر با نمايش يك فيلم خارجى به بزرگداشت يك فيلمساز ايرانى مى پردازد و شايد از هر لحاظ منحصر به فرد محسوب شود.

در حالى كه مقلدان كيارستمى نمى توانند پا به پاى او طنز و تراژدى را همچون زندگى در آثارشان نمايش دهند، نمى توانند مردى افسرده را در شهر بگردانند كه مى خواهد كسى را پيدا كند كه روى جسدش خاك بريزد، نمى توانند در ده پرده جايگاه زنان طبقه متوسط ايرانى را به چالش بكشند، آنها فقط سعى مى كنند تا از راهى كه او تا آخرش رفته كوره راهى براى خود دست و پا كنند كه اينها همه نشان دهنده ميزان اهميت مردى است كه براى بالا بردن هيجان، بازى را حذف و زيستن را با هيجان توليد مى كند. چه بازى اى هيجان انگيز تر از زندگى و چه هنرى بالاتر از هنر زيستن.

نگاهي ديگر به فيلم به نام پدر

آقايون، مواظب مين هاي زير پاتون باشيد!

نويسنده، تهيه کننده، کارگردان: ابراهيم حاتمي کيا
انتخاب بازيگر وبازيگردان: آزيتا حاجيان- بازيگران: پرويزپرستويي، گل شيفته فراهاني، مهتاب نصيرپور، کامبيزديرباز
سرمايه گذار: شرکت پارس قائم، تهيه شده درموسسه فرهنگي هنري حک فيلم
خلاصه داستان: روايتي از جامعه پس ازجنگ و رابطه يک سردار جنگ با دخترش.

حالا ديگر حاتمي کيا فيلم سازي است با موقعيت خاص درسينماي ايران، و جسارت و توانا يي او در پرداختن به مضمون هاي خاص وزدن برخي حرفها که ازعهده ديگر فيلمسازان بر نمي آيد، مثال زدني است. عده اي البته اين ويژگي را با نگاهي بد بينانه ناشي از ارتباط ونزديکي فيلمساز با برخي مراکز قدرت مي دانند. اين عده واکنش سال قبل حاتمي کيا در جريان توقيف به رنگ ارغوان و معا نت او از نمايش فيلم پس ازحل مشکل، و به رغم صدور مجوزهاي لازم و نامه اش به وزير اطلاعات را هم دليل مي آورند.

به هر حال، اينک که هرفيلم اوگرفتارشايعات وحواشي مختلف مي شود، مخاطب و خود فيلمساز در بيم واميد نمايش يا عدم نمايش آن مي ماند. به رغم تلاش ها براي دوري ازحواشي وجنجال، اين بار هم نشد که کار بي سروصدابه پايان برسد ودو ماه پس ازپايان فيلمبرداري، مطبوعات خبر از شکايت سازمان ميراث فرهنگي خوزستان ازحاتمي کيا به فيلمبرداري درمناطق حفاظت شده ميراث فرهنگي وصدمه زدن به آن، دادند. اين شکايت البته دامنه چنداني پيدا نکرد و با توضيحات گروه توليد مبني برهما هنگي کامل با مسئولان ميراث فرهنگي منطقه درانتخاب محل هاي فيلمبرداري، قضيه فيصله پيدا کرد.

در به نام پدر حاتمي کيا يک بار ديگر مضمون مورد علاقه اش، يعني روابط آدم ها ي به جا مانده ازدوران جنگ درشرايط حاضر جامعه وتقابل آن ها با نسل جديد را دستمايه کارش قرارداده است. فيلم شرح رابطه عاطفي پدر و دختري است که به رغم چالش هاي فکري متعدد، به دليل يک حادثه، که آن روي مين رفتن حبيبه دخترش که براي حفاري با دوستانش به تپه اي رفته است ايجاد مي شود.اين اتفاق موقعيتي را ايجاد مي کند که باعث مي شود پدريعني مهندس ناصر شافي که پس ازجنگ ديگراز مناطق جنگي گريزان شده است، دوباره به آن منطقه باز گردد. در واقع اين اتفاق باعث روشن شدن اين موضوع براي مخاطب مي شود که جنگ هنوز دست از سراوبرنداشته، و گواه آن سکانسي است که نا صر به همراه دوست همرزمش که مسئول خنثي کردن مين هاست به مکان انفجارمين مي رود. وقتي اوبه آنجا مي رسد، در مي يابد که آن تپه را خود او در زمان جنگ مين گذاري کرده است. درواقع مين ها يکي از لايه هاي مورد توجه حاتمي کيا در فيلم است،او بيشتر مخاطب را با اثرات به جا مانده ازجنگ در جامعه رو در رومي کند و براي بازگوکردن موضوع مورد نظرش رابطه خانواده اي رامورد توجه قرار مي دهد.

درواقع به نام پدر يک ملودرام خانوادگي است. فيلم در ظاهر رابطه مثلث گونه پدر، مادر و فرزند است .اما درلايه هاي زيرين خود تفا هم نداشتن بين دو نسل را به تصوير مي کشد.

به نظر مي رسد حاتمي کيا اين بار به جاي پرداختن مستقيم به مسا ئل سياسي وامنيتي درمضمون اثرش، ترجيح داده درامي گرم وساده مبتني بر روابط چند نفر بسازد.

اخبار
فيلم ها ي روز چهارم
فيلم هاي ايراني

1- زمان ميايستد – عليرضا اميني
2- هفت رنگ – مازيار مهدي نژاد
3- چند کيلو خرما براي مراسم تدفين – سامان سا لور
4- به نام پدر- ابراهيم حاتمي کيا
5- کارگران مشغول کارند- ماني حقيقي
6- چهار شنبه سوري- اصغر فرهادي
7- خانه روشن- وحيد موسا ئيان
8- به آهستگي- مازيارميري
9- وقتي همه خواب بودند- فريدون حسن پور
10- پروانه اي درمه- محمد جواد کاسه ساز
11- شاهزاده ايراني- محمد نوري زاد
12- گفتگو با سا يه- خسروسينا يي
13- شبانه- اميد بنکدار، کيوان علي محمدي
14- باغ فردوس 5 بعدازظهر- سيامک شايقي
15- شب بخيرفرمانده- انسيه شا ه حسيني
16- صحنه جرم ورود ممنوع- ابراهيم شيباني
17- عصرجمعه- مونا زندي حقيقي -
18- يادداشت برزمين- علي محمد قاسمي

فيلم هاي خارجي

1- نگاتيوها ي سا تيا جيت راي- بلژيک- بون وندروف
2- سرکرده- اتريش، سوييس، مجارستان، آلمان،لوگزامبورگ - سايمون ابي
3- دليل مستحکم- بلژيک- پاتريک ژان
4- مالکان همه چيز- اسپانيا- سباستين تالاوراسرانو
5- دريا همچون خانه- ژاپن- يوجي يامادا
6- نوآن- چين- هو جيانگي
7- آخرين دام گذار- فرانسه، کانادا، سوئيس، ايتاليا- نيکلاس وينر
8- شوق زندگي- انگليس- چالرزدنس
9- کلاس خاطره انگيز- ژاپن- يوجي يامادا
10- شاهدان- کرواسي- وينکوبرسان
11- spl شاپولانگ- هنگ کنگ- ويلسون ييپ
12- آخرين کوچ بهزاد- ايرلند- جان موراي
13- آينه توآرگ- بلژيک- سباستين ويلمانز
14- عشق ممنوع توراسان- ژاپن- يوجي يامادا
15- تايوان تلخ وشيرين من- چين- لو چون
16- جنايت در قطارسريع السيرشرق- سيدني لومت
17- نمايش بس- هلند، بلژيک- پيتر کيچپر
18- آلبوم دهکده- ژاپن- ميتسوهيرومي هارا
19- حريم خصوصي- ايتاليا- سا وريوکوستانزو
20- قلب مقدس- ايتاليا- فرزان اوزپتک
21- فيدل- کوبا- استلا براوو
22- رومرو- السالوادور- جان دوي گان
23- مسابقه فيلم ها ي کوتاه ايران وبين الملل
24- سگ کشي- انگلستان- مايکل کيتن جونز
25- آواي رودخانه- فيليپين- سزار مونتانو
26- زوزو- سوئد،دانمارک،انگليس- يوسف فارس
27- يک خانواده- کره جنوبي- جئونگ چئول لي
28- پنهان- فرانسه، اتريش، آلمان، ايتاليا- ميشا ئيل هانکه
29- افق کور- آمريکا- مايکل هوسمن

زماني که ماني حقيقي پس از سال ها اقامت در خارج ايران به وطن بازگشت، کمتر کسي تصور ميکرد فرزند يکي از بهترين فيلمبرداران قديمي سينماي ايران، علاقه اي هم به فعاليت در سينما داشته باشد. او خيلي زود دايره ارتباط خود را با اهالي سينما گسترش داد. و به مدد همين ارتباط توانست اولين فيلم بلند سينمايي اش آبادان – 1382، را در شرايطي خاص به مرحله توليد برساند. اما فيلم اول او به بهانه هاي مختلف و نا معقول توقيف شد و اجازه اکران را به او ندادند. و حتي زماني که حقيقي اعلام کرد براي گرفتن پروانه نمايش حاضر به کوتاه کردن بعضي از قسمت هاي فيلم است، مشخص شد توقيف آبادان ربطي به دلايل نظا رتي ندارد و حقيقي در واقع بهاي اين تجربه خارج از سينماي ايران را پرداخت.

اما حقيقي دومين فيلمش، کارگران مشغول کارند را به همان سبک و سياق توليد آبادان جلوي دوربين برده، فيلم بر اسا س طرحي از عباس کيا رستمي است و درباره چند مرد ميانسال است که در مسير بازگشت از اسکي ودر کنار جاده توجه شان به تخته سنگ عجيبي جلب مي شود. کنجکاوي درباره اين تخته سنگ به جايي ميرسد که تصميم ميگيرند آنرا از محل فعلي اش يعني در حاشيه جاده به دره بيندازند. در واقع حقيقي با ايجاد اين موقعيت روابط و جزئيات چند دوست را به ما نشان ميدهد. و گذ شته هاي هر يک از آنان در اين موقعيت فاش مي شود. در حقيقت حقيقي با تقابل قرار دادن شخصيتها يش : محمد- نادر- مرتضي- محسن- و... با تخته سنگ کنار جاده موقعيت ابسوردي را ايجاد ميکند.در اين کشمکش سرانجام همه شخصيت ها از جابجايي سنگ خسته مي شوند جز يکي از آنها که در کنار سنگ ميماند، در ادامه بقيه شخصيت ها چون نگران شخصيت باقيمانده هستند ، باز مي گردند.ودر همان حين سنگ خود به دره ميافتد در حقيقت تخته سنگ در اينجا نمادي از زندگي و سرنوشت است که همواره انسان در تمام دورانها با موضوع تقدير و سر نوشت در زندگي دست به گريبان بوده است. و در اينجا يادآور افسانه سيزيف است، که بعلت نفرين خدايان محکوم شد که تا ابد تخته سنگي را از پايين کوه به بالاي کوه ببرد.اما هر دفعه که او سنگ را به بالاي کوه مي برد سنگ مي غلتيد و به پايين کوه و سر جاي خود باز مي گشت، او دوباره اين کار را تکرار مي کرد.

در حقيقت کارگردان تلاش بيهوده وپوچ شخصيت ها و تقلا کردن آنها با سرنوشت را در مواجهه با تخته سنگ نشان مي دهد. اما حقيقي با قرار دادن شخصيتي که در کنار سنگ تنها مانده است اميد را تنها راه وگزينه نجات بخش زندگي انسا نها مي داند. در پايا ن – سکانس افتادن سنگ باز ياد آور ناتواني انسان در مقابل سرنوشت است.

مراسم گشايش جشنواره فيلم فجر

مراسم گشايش جشنواره، يک روز زودتر از موعد مقرر در شامگاه 29 دي در تالار وزارت کشور بر گزار شد. مدير و تهيه کننده اين مراسم منوجهر محمدي، کارگردانش بيژن ميرباقري و طراح صحنه اش فرهاد ويلکجي بود.

در مراسم افتتاحيه بزرگداشت سه هنرمند برگزار شد: 1- گلاب آدينه 2- خسرو سينايي 3- مجيد انتظامي.
در اين بخش تيزرهاي بزرگداشت اين سه هنرمند که ساخته مهدي کرم پور و حميد فرخ نژاد بود به نمايش در آمد. و در بخشي از مراسم محمد رضا جعفري جلوه معاونت امور سينمايي به سخنراني پرداخت.

اسامي داوران مسابقه سينماي ايران

1- پرويز پورحسيني 2- احمد رضا درويش 3- سيد مهدي شجاعي 4- فرهاد صبا 5- رسول صدر عاملي 6- مجيد مجيدي 7- اکبر نبوي

داوران مسابقه بين الملل

1- شوزو ايچي ياما مدير جشنواره فيلمکس توکيو 2- شهريار بحراني 3- اوا پا تا کي 4- کماال تبريزي 5- فولکر شلو ندروف، فيلمساز آلماني 5- عبداللطيف عبدالحميد، فيلمساز سوري 6- فردريک تور فردريکسون، فيلمساز ايسلندي

داوران مسابقه سينماي آسيا

1- رخشان بني اعتماد 2- مريلو دياز آبايا، فيلمساز فيليپيني 3- عثمان ساپاروف، فيلمساز 4- ژانگ دون تيان، فيلمساز چيني 5- آرونا واسود ف، سر دبير مجله سينما يا از هند

داوران مسابقه سينماي معنا گرا

1- باب چارتوف، تهيه کننده آمريکايي 2- يورام لورسن، فيلمساز هلندي 3- احمد رضا معتمدي 4- گا بريله ناني، کشيش ايتاليايي و مشاور جشنوارها 5- اميلي يانگ، فيلمساز

داوران مسابقه فيلمهاي اول و دوم

1- عزيز الله حميد نژاد 2- کيانوش عياري 3- محمود گبرلو

داوران مسابقه سينماي مستند

1- محمد رضا اصلاني 2- عليرضا سجادپور 3- نادر طالب زاده